De raad van commissarissen legt via dit jaarverslag verantwoording af over het gehouden toezicht in 2018. 

Een woningcorporatie doet het goed wanneer de maatschappelijke doelen worden behaald. Met deze woorden begon het voorwoord bij het vorige jaarverslag. Het is fijn dat de visitatie 2014-2017, die het afgelopen jaar is uitgevoerd, laat zien dat Patrimonium op bijna alle onderdelen ruim voldoende heeft gepresteerd. Belanghebbenden en de visitatiecommissie waarderen Patrimonium om haar betrouwbaarheid, degelijkheid en bescheiden opstelling. Bescheidenheid is een deugd, maar tegelijk vinden we ook als raad het belangrijk dat Patrimonium zichtbaar is. In de gezamenlijke reactie van raad en bestuur is daarom aangegeven dat Patrimonium meer naar buiten zal treden en successen zal delen. 

De raad complimenteert de bestuurder voor de wijze waarop hij in 2018 samen met de medewerkers en ondernemingsraad in relatief korte tijd een organisatiewijziging heeft doorgevoerd. Nadat de nieuwe leden van het managementteam zijn benoemd is hard gewerkt aan het verder professionaliseren van de bedrijfsvoering. Naast deze interne ontwikkelingen zijn in 2018 mooie maatschappelijke prestaties geleverd, zoals de aansluiting bij Woningnet Groningen, de start van de bouw van de Beukenhorst in Selwerd en de bouw van 48 eenheden en een maatschappelijke plint aan de Bentismaheerd in Beijum.

Een vertrouwensbreuk tussen het bestuur van de stichting Gemeenschappelijk Werkgroep Huurdersvereniging Patrimonium (GWHP) en de huurdersverenigingen heeft eind 2018 geleid tot het vervangen van het bestuur van de stichting GWHP. De raad spreekt zijn wens uit dat het jaar 2019 in het teken zal staan van het doorontwikkelen van de huurdersparticipatie. De huurders van Patrimonium hebben op grond van de Wet op het overleg huurder verhuurders recht op een goed werkende vertegenwoordiging. 

Naast de geplande nieuwbouw (70 woningen per jaar vanaf 2020), onderhoud en digitale dienstverlening ligt er een grote opgave op het gebied van verduurzaming. Deze opgaven vragen om ambitie, maar ook realisme. Woningcorporaties hebben nog steeds te maken met belemmeringen bij het plannen en realiseren van nieuwe huurwoningen. Een gebrek aan bouwlocaties, oplopende bouwkosten en beperkte investeringscapaciteit door de verhuurdersheffing en andere belastingdruk. Dit vraagt om een strategie voor de lange termijn. In 2019 zal de bestuurder het strategisch beleidsplan 2020-2023 vaststellen. De raad zal vanuit verschillende rollen hier nauw bij betrokken zijn.

In dit jaarverslag van de raad leest u over governance (hoofdstuk 2), hoe invulling gegeven is aan de toezichthoudende rol (hoofdstuk 3), hoe invulling is gegeven aan de werkgeversrol (hoofdstuk 4) en aan de klankbordrol jegens de bestuurder (hoofdstuk 5). Vervolgens wordt gerapporteerd over samenstelling, bezoldiging en functioneren van de raad (hoofdstuk 6). Daarna volgt een overzicht van vergaderingen en genomen besluiten (hoofdstuk 7).

a.     Onze visie op toezicht en toetsing
Toezichtsvisie
In dit jaarverslag legt de raad van commissarissen publiekelijk verantwoording af over de wijze waarop hij invulling heeft gegeven aan de uitvoering van zijn taken en bevoegdheden in het afgelopen jaar. De taken en bevoegdheden van de raad van commissarissen zijn in artikel 20 van de statuten van Christelijke Woningstichting Patrimonium vastgelegd. Vanwege wijzigingen in wetgeving zijn de statuten in 2018 gewijzigd. De nieuwe statuten alsmede het Reglement voor de Raad van Commissarissen zijn te vinden op www.patrimonium-groningen.nl.

Toezichtkader en toetsingskader
Het toezichtkader voor Patrimonium is de wet- en regelgeving. Als toetsingskader hanteert de raad van commissarissen die documenten waaraan de maatschappelijke en financiële prestaties van Patrimonium kunnen worden getoetst. Het toezichtkader en toetsingskader is in 2018 geactualiseerd en het overzicht is ook geplaatst op de website van Patrimonium.

b.     Governancecode
Op 1 mei 2015 is de vernieuwde Governancecode voor woningcorporaties ingevoerd. Een Governancecode geeft richtlijnen voor goed, verantwoord en transparant bestuur en toezicht. 
De raad van commissarissen van Patrimonium onderschrijft de code van harte. Voor een aantal bepalingen geldt dat corporaties daarvan gemotiveerd kunnen afwijken als dit volgens de betreffende corporaties tot een beter resultaat leidt. Patrimonium werkte in 2018 conform de Governancecode. 

c.    Extern toezicht
De raad van commissarissen heeft de externe beoordelingen door het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW), de Autoriteit Woningcorporaties (Aw) en de accountant besproken. De raad heeft in 2018 via de kwartaalrapportages toegezien op de opvolging van de in 2017 door de Aw gemaakte opmerkingen in het kader van de governance-inspectie en van de opmerkingen van de accountant (met betrekking tot de financiële huishouding). Voor de beoordelingen van de accountant wordt verwezen naar paragraaf 3b van dit verslag. 
De opmerkingen van de Aw hadden betrekking op kwartaalrapportages, risicomanagement en het borgen van het integriteitsbeleid. De raad was over deze onderwerpen reeds in gesprek met de bestuurder. De bestuurder heeft na deze opmerkingen van de Aw voortvarend een plan van aanpak opgesteld en laten uitvoeren. Tevens is kennisgenomen van de brief van het WSW over de verhoogde risicokwalificatie vanwege een omissie bij het aanleveren van de dPi 2016. Naar aanleiding van de dPi 2016 is extra kritisch gekeken naar de dPi 2017 (begroting 2018) om ervoor te zorgen dat Patrimonium aan alle ratio’s voldoet. In dat kader heeft de raad in februari 2018 goedkeuring verleend aan een wijziging van de begroting 2018 waarbij de prognoses zijn aangepast, zodat de wettelijk verplichte ratio’s behaald worden. 
In de vergadering van september 2018 heeft de raad gesproken met vertegenwoordigers van Aw en WSW. Daarbij is het gezamenlijke beoordelingskader Aw en WSW aan de orde geweest en is ook teruggekeken op de stappen die door Patrimonium zijn gezet op het gebied van governance. De raad is content met de positieve integrale oordeelsbrief 2017/2018 en de brief in november 2018 van de Aw met een positief oordeel over het voldoen aan de staatssteunnorm, passendheidsnorm en de huursombenadering.

d.     Integriteit
De raad van commissarissen en de bestuurder hebben gedeelde normen en waarden als het gaat om integriteit. Patrimonium heeft in 2018 de integriteitscode geactualiseerd, Dit geldt ook voor de klokkenluidersregeling, waarin is geregeld hoe medewerkers (vermoedens van) misstanden binnen Patrimonium kunnen melden. Hiervan is geen gebruik gemaakt. In 2018 zijn trainingen georganiseerd voor het personeel van Patrimonium. Deze trainingen zijn gericht op bewustwording van integriteitsrisico’s. Ook de raad en het bestuur hebben een training gevolgd. Integriteit wordt periodiek besproken in het overleg tussen presidium en bestuurder. In paragraaf 6b wordt nader ingegaan op het borgen van integriteit binnen de raad. 

e.     Commissies
De raad van commissarissen heeft een auditcommissie en een selectie- en remuneratiecommissie. De commissies stellen jaarlijks – ten behoeve van de raad – een verslag op met daarin het aantal gehouden vergaderingen, de belangrijkste onderwerpen die aan de orde zijn gekomen en zijn beraadslagingen en bevindingen in het betrokken boekjaar. De personele samenstelling van de commissies alsmede de belangrijkste punten uit de verslagen zijn elders weergegeven. In hoofdstuk 3 voor wat betreft de auditcommissie en in hoofdstuk 4 en in hoofdstuk 6 voor wat betreft de selectie- en remuneratiecommissie.
Voor beide commissies is een reglement vastgesteld. Beide reglementen zijn ook te vinden op de website.

a.    Toezicht op strategie
Meerjarenbeleidsplan
De speerpunten uit het strategische beleidsplan 2016-2020 worden door de raad gemonitord. In maart 2018 is door raad en bestuurder de stand van zaken tot dat moment besproken. De bestuurder heeft een positief beeld geschetst over de voortgang van het strategisch beleidsplan. In november is tijdens de strategiedag o.a. gesproken over de thema’s onderhoud in relatie tot het portefeuilleplan, WoningNet en digitale dienstverlening. In 2019 zal de basis worden gelegd voor het strategisch beleidsplan 2020-2023.

b.    Toezicht op financieel en operationele prestaties
Auditcommissie
In 2018 bestond de auditcommissie uit mevrouw Waanders (voorzitter), de heer Veuger (secretaris) en de heren Pruim en Van der Meulen. In 2018 heeft de auditcommissie vier keer vergaderd ter voorbereiding op een vergadering van de raad van commissarissen. 

In de auditcommissie zijn diverse zaken behandeld, zoals het risicomanagement, de stand van zaken Administratieve Organisatie en de Interne Controle (AO/IC), de managementletter 2017 en de opvolging daarvan, het Sloopreglement en het Treasuryjaarplan. Daarnaast zijn de gebruikelijke verantwoordingen zoals de kwartaalrapportages 2018, de jaarrekening 2017, de kaderbrief 2019 en de begroting 2019 behandeld. 

Medio 2018 heeft de raad kennis gemaakt met de nieuwe externe controller. De controller ziet toe op het verder ontwikkelen en professionaliseren van de organisatie (AO/IB), controleert de naleving op de processen en houdt interne audits op basis van het intern controleplan. 

Er is door de organisatie een update gemaakt van het risicomanagement en dit is toegelicht in de auditcommissie door de bestuurder en de controller. Hierin is ook het nieuwe management meegenomen zodat het gaat leven binnen de organisatie.  

De raad van commissarissen wordt tijdens vergaderingen van de raad door het bestuur geïnformeerd over (plannen op het gebied van) nieuwbouw, renovatie, sloop, aan- en verkoop van woningen en eventueel ander vastgoed teneinde de gewenste opbouw van de vastgoedportefeuille te bereiken. Het aangaan van financiële verplichtingen hoger dan € 1.000.000,- behoeft de goedkeuring van de raad. Dit laatste is in 2018 niet aan de orde geweest. 

De raad heeft in 2018 goedkeuring verleend aan de begroting 2019 en aan de jaarrekening 2017. Dit laatste na ontvangst van de goedkeurende verklaring van de accountant. Alvorens deze stukken in de raad zijn geagendeerd heeft de auditcommissie gesproken met de accountant, de bestuurder, controller en het interim-hoofd financiële administratie. Het opstellen van de jaarrekening 2017 was een moeizaam proces en uiteindelijk is de jaarrekening door de raad van commissarissen eind juni 2018 goedgekeurd na positief advies van de auditcommissie.  

Vanaf 1 september 2018 is er een nieuwe manager financiën en bedrijfsvoering, onder haar leiding zal de bedrijfsvoering, waaronder de financiële administratie en ICT-afdeling verder worden geprofessionaliseerd, dit mede op advies van de raad. 
De raad van commissarissen heeft vastgesteld dat het vermogen van de corporatie doelmatig wordt geïnvesteerd en dat er geen maatschappelijk vermogen wegvloeit. Op basis van eigen waarneming en de informatie van de accountant alsook het WSW oordeelt de raad dat onder de huidige situatie en met de huidige kennis de financiële continuïteit naar de toekomst toe voldoende is gewaarborgd. Daarbij geldt nog steeds dat de investeringsruimte is verminderd door de invoering door de rijksoverheid van de verhuurdersheffing, de bijdrageheffing saneringssteun en de vennootschapsbelasting. 

De auditcommissie spreekt jaarlijks met de bestuurder over de opzet en werking van het interne beheersingssysteem, beleidsmatige aspecten rond de administratieve organisatie en informatietechnologie en de door de accountant opgestelde managementletter. De commissie informeert jaarlijks bij de bestuurder en de externe accountant naar belangrijke risico’s en uitstaande posities, alsmede naar de plannen om dergelijke risico’s te beheersen.
In 2018 zijn door de bestuurder verdere stappen gezet om het systeem van risicobeheersing verder te ontwikkelen op het gebied van het:

• implementeren van het risicomanagement; 
• professionaliseren van het treasuryjaarplan;
• verder opstellen van prestatie-indicatoren, risicomanagementindicatoren en soft control indicatoren en verantwoording hierover in de managementrapportages; 
• doorontwikkeling van de integrale kwartaalrapportages; 
• aanpassing van procedures; 
• deelname aan de Aedes benchmark;
• professionaliseren van AO/IC. 

De raad vindt dit een positieve ontwikkeling en zal de verder voortgang hierin blijven monitoren. 
Ook  zijn drie nieuwe managers in dienst getreden en vanaf september 2018 wordt gewerkt volgens het zogenoemde DrieKamermodel. Ook dit werkt mee aan een betere beheersing van processen.

De belangrijkste risico’s voor Patrimonium zijn ten opzichte van het jaarverslag 2017 niet gewijzigd. Nog steeds worden de risico’s ten aanzien van de aardbevingen gevoeld. Daarnaast is het verouderde bezit een risico. Ter beheersing van laatstgenoemde risico is in 2018 het Strategische Voorraad Beleid (portefeuilleplan) herijkt.

Toezicht op verbindingen
Patrimonium kent geen verbindingen als genoemd in de Woningwet.

c.    Toezicht op volkshuisvesting en maatschappelijke prestaties
De raad is nauw betrokken bij het volkshuisvestelijk beleid van Patrimonium en beoordeelt haar maatschappelijke prestaties terdege. Het verhuren aan de primaire doelgroep staat voorop. De raad ziet erop toe dat het vereiste percentage woningen blijft gehandhaafd dat primair voor de doelgroep beschikbaar is. Verder blijft de raad erop toezien dat er richting de kwetsbaren in de samenleving getracht wordt hen te helpen in een woon- en leefvoorziening. 

De raad laat zich periodiek informeren over het overleg tussen de gemeente en de besturen van de Groninger woningcorporaties en ontvangt de notulen van deze overleggen. De raad van commissarissen heeft verder in 2018 kennisgenomen van de prestatieafspraken die zijn gemaakt in de vorm van Uitvoeringsafspraken Groningen 2019 ‘ongedeelde stad – gedeelde toekomst’. De raad heeft er tevens kennis van genomen dat de vertegenwoordiging van de huurders (het tijdelijke bestuur GWHP) bij de afspraken betrokken is geweest. Het door Patrimonium uitgebrachte bod alsmede de gemaakte prestatieafspraken zijn door de raad van commissarissen goedgekeurd.

Klachtbehandeling
Het bestuur heeft in maart 2019 aan de raad van commissarissen verslag uitgebracht over de in 2018 behandelde klachten over Patrimonium door de Klachtcommissie Gezamenlijke Corporaties Groningen. In 2018 zijn door de commissie geen klachten met betrekking tot Patrimonium behandeld. Er zijn drie bezwaarschriften tegen de huurverhoging of servicekosten behandeld door de Huurcommissie. Enkele bewoners hebben zich laten vertegenwoordigen door een jurist of rechtsbijstandsverzekeraar. 

Toezicht op stakeholdersdialoog
De raad van commissarissen heeft kennisgenomen van een overzicht van alle stakeholders/belanghebbenden van de woningcorporatie. Dit overzicht geeft inzicht in de wijze en de frequentie waarop het bestuur overleg voert met diverse stakeholders. De raad laat zich periodiek informeren over het onderhoud en de kwaliteit van de woningen en ziet erop toe dat de prijs/kwaliteitverhouding in balans blijft ten behoeve van de doelgroep.

Volgens de Wet op het overleg huurders verhuurders hebben het bestuur en medewerkers geregeld overleg met de GWHP. De raad van commissarissen laat zich periodiek informeren en ontvangt de notulen van deze overleggen. De eerder door de raad in navolging van de bestuurder geuite zorgen over het bestuur van de GWHP zijn in 2018 gebleven. De afspraken die de raad in het najaar van 2017 met het bestuur van de GWHP heeft gemaakt, over o.a. het op korte termijn herijken van de samenwerkingsovereenkomst, heeft geen navolging gekregen. In 2018 hebben de huurdersverenigingen het vertrouwen opgezegd in het bestuur van de GWHP. De bestuurder heeft zich medio 2018 per brief ook kritisch uitgelaten over het bestuur van de GWHP. De raad heeft de opstelling van de bestuurder van Patrimonium ondersteund. Uiteindelijk is via de rechter door de huurdersverenigingen een nieuw bestuur van de GWHP afgedwongen. Het is nu zaak om zo snel mogelijk te werken aan een goed werkende huurdersparticipatie. De raad heeft het proces steeds kritisch gevolgd. Het onderwerp is elke vergadering geagendeerd. In 2019 zal de raad het periodieke overleg met het bestuur van de GWHP continueren.

a.    Selectie- en remuneratiecommissie
In 2018 bestond de remuneratiecommissie uit mevrouw Hak (voorzitter), de heer Boer (secretaris) en mevrouw Van den Hoogen. Er is in 2018 vier keer vergaderd door de remuneratiecommissie.

De remuneratiecommissie heeft zich in 2018 beziggehouden met de volgende onderwerpen:

• de bezoldiging van de bestuurder en de toets aan de richtlijnen van de Wet Normering Topinkomens (WNT);
• het functioneren en beoordelen van de bestuurder, via een halfjaargesprek en een functioneringsgesprek;
• de herbenoeming van de heer Van der Meulen en mevrouw Hak;
• het opleidingsplan van de Raad van Commissarissen voor 2019 en evaluatie van het plan van 2018 ;
• het uitvoeren van de zelfevaluatie van de Raad van Commissarissen;
• het opstellen van het jaarbudget 2019.

b.    Beoordeling en bezoldiging bestuurder
Op 17 juli 2018 is het halfjaarlijkse voortgangsgesprek geweest met de bestuurder en op 19 december 2018 het functioneringsgesprek. Namens de remuneratiecommissie waren de heer Boer en mevrouw Van den Hoogen aanwezig, daarnaast was ook de voorzitter van de raad, de heer Van der Meulen, aanwezig. 
De bezoldiging voor de bestuurder voor 2018 is vastgesteld op € 156.000. De bezoldiging voor de bestuurder voor 2019 is vastgesteld op € 162.000. Dit bedrag is conform het vastgestelde maximum voor een corporatie in klasse F, waarmee wordt voldaan aan geldende wet- en regelgeving waaronder de Wet Normering Topinkomens (WNT).

Het presidium, bestaande uit de voorzitter en de vicevoorzitter van de raad van commissarissen, vergaderde in 2018 zevenmaal met de bestuurder. Deze zogenoemde voortgangsoverleggen worden ongeveer 14 dagen voor een reguliere vergadering van de raad gepland. Bij deze overleggen is, naast de bestuurder en de leden van het presidium, tevens de bestuurssecretaris en de controller aanwezig. Naast het voorbereiden van de agenda van de vergaderingen van de raad vond tijdens de voortgangsoverleggen ook informeel overleg plaats waarin gevraagd en ongevraagd advies wordt gegeven aan de bestuurder (de klankbordfunctie).

a.    Samenstelling raad van commissarissen 
Profielschets
De raad van commissarissen heeft een profielschets opgesteld voor zijn samenstelling. Hierin is onder andere opgenomen dat alle leden van de raad aan een aantal algemene functie-eisen dienen te voldoen. Daarnaast is opgenomen dat in de raad diverse specifieke deskundigheden aanwezig zullen moeten zijn om het brede spectrum van de woningcorporatie te kunnen overzien. Deze profielschets maakt deel uit van het Reglement voor de raad van commissarissen en wordt jaarlijks getoetst op actualiteit.

Rooster van aftreden en herbenoemingen
Het rooster van aftreden van de raad van commissarissen staat op de website van de woningcorporatie vermeld.

In het voorjaar van 2018 is de procedure gestart voor de herbenoeming van mevrouw Hak en de heer Van der Meulen per 1 juli 2018. Beiden zijn in 2018 herbenoemd door de raad onder voorbehoud van een positieve zienswijze van de Aw. Deze positieve zienswijze is tijdig ontvangen.

Samenstelling in 2018
De raad van commissarissen van Patrimonium bestond in het jaar 2018 uit zeven personen. Per 1 januari 2018 waren de volgende personen lid van de raad van commissarissen.
 

De raad voldoet aan een evenwichtige verdeling (man/vrouw verhouding).

Nevenfuncties leden Raad van Commissarissen in 2018

b.    Bezoldiging
Per 1 januari 2018 is de bezoldiging voor leden van de raad vastgesteld op € 10.800,- op jaarbasis en de bezoldiging van de voorzitter op € 16.200,- op jaarbasis. Per 1 januari 2019 bedraagt de bezoldiging voor de leden van de raad € 11.250,- en voor de voorzitter €16.830,- 

Deze bedragen liggen ruim onder de vastgestelde maxima voor een corporaties in klasse F, waarmee wordt voldaan aan de beroepsregel 2018 van de VTW. 

c.    Functioneren
Integriteit en onafhankelijkheid
Binnen de raad van commissarissen is alertheid op het onderwerp integriteit en onafhankelijkheid. Deze alertheid geldt zowel richting de bestuurder als richting de leden van de raad zelf. De voorzitter besteedt ook aandacht aan dit onderwerp in de individuele functioneringsgesprekken met de leden. Op 9 juli 2018 is een dilemmatraining integriteit gevolgd onder leiding van een externe deskundige.

De heer Boer heeft aangegeven dat hij mogelijk in de nabije toekomst zal terugtreden om belangenverstrengeling tussen zijn beroepsfunctie en het lidmaatschap van de raad te voorkomen. Hierover is in alle openheid gesproken binnen de raad. In goed overleg tussen de voorzitter, de heer Boer en de bestuurder heeft de heer Boer aangegeven niet voor herbenoeming in aanmerking te willen komen.

Informatievoorziening
De informatie die de raad via het bestuur krijgt, is vastgelegd in het document ‘informatievoorziening RvC’. Dit document is elk jaar in september geëvalueerd en geactualiseerd. In 2018 is besloten om deze informatie in het vervolg te laten terugkomen via de P&C documenten. De raad wordt verder per vergadering mondeling dan wel schriftelijk door het bestuur geïnformeerd aangaande interne en externe ontwikkelingen.  

De raad laat zich ook informeren door relevante stakeholders binnen en buiten de organisatie. Dit betreffen onder andere de accountant, de OR, huurdersvertegenwoordigers, leden van het MT en de controller. De raad heeft in maart 2017 vastgelegd op welke wijze de raad zich wil oriënteren over wat er onder de gemeente, de huurders en andere stakeholders leeft. Verantwoording aan stakeholders over de wijze waarop de raad toezicht heeft gehouden vindt plaats via het jaarverslag.

Lidmaatschappen
De leden van de raad zijn alle lid van de Vereniging van Toezichthouders in Woningcorporaties (VTW). Lidmaatschap draagt bij aan informatievoorziening en informatie-uitwisseling. Lidmaatschap betekent de verplichting om de Governancecode woningcorporaties na te leven.

Zelfevaluatie RvC 
In 2018 heeft de raad gewerkt aan de actiepunten die voortkwamen uit de zelfevaluatie 2017. Deze actiepunten hebben ook mede als basis gediend voor de zelfevaluatie 2018.  Op 14 januari 2019 is de zelfevaluatie 2018 gehouden, hier is een verslag van gemaakt. Naar aanleiding van de zelfevaluatie 2018 is de volgende actielijst opgesteld voor 2019.

Actiepunten zelfevaluatie RvC 

In 2019 zal de zelfevaluatie weer extern worden begeleid, zoals ook in 2017 is gebeurd.

Permanente educatie
In het kader van permanente educatie hebben de commissarissen en de bestuurder in 2018 opleidingen gevolgd. Hieronder treft u een overzicht aan van de gevolgde opleidingen en de behaalde PE-punten. Tevens is totaal aantal PE-punten over de afgelopen jaren vermeld.

Excursies en overige bijeenkomsten
De voltallige raad van commissarissen heeft op 19 november 2018 in een themabijeenkomst met de bestuurder en het MT op strategisch niveau gesproken over diverse onderwerpen. De voorzitter heeft een presentatie gegeven over bezielend toezicht en bestuur waarna de gezamenlijke toezichtsvisie tegen het licht is gehouden. Daarnaast was er een kennismaking met het nieuwe MT en is gesproken over de visie en planvorming voor de komende jaren. In de middag is een bezoek gebracht aan de nieuwbouw in Beijum (Bentismaheerd) en twee locaties in deze wijk die gehuurd worden door het Leger des Heils.

Op 18 oktober 2018 hebben de raad en de bestuurder samen met de raad en de bestuurder van woningcorporatie De Huismeesters uit Groningen een bijeenkomst bijgewoond over maatschappelijke prestatie en verantwoording. Deze bijeenkomst stond onder leiding van Marcel Meulen. Dit was een zeer inspirerende bijeenkomst en de raad heeft aangegeven in 2019 wederom een bijeenkomst met De Huismeesters te plannen.

Voor zover mogelijk worden bijeenkomsten van het Kennisnetwerk Noord-Nederland bezocht. Een afvaardiging van de raad was aanwezig bij het werkbezoek van  woningcorporatie Wierden en Borgen te Bedum op 6 september 2018.

Overleg met de ondernemingsraad (OR)
De raad heeft zich op verschillende momenten georiënteerd op de organisatie en de relatie tussen de OR en de bestuurder. De raad heeft in 2018 tweemaal met de OR gesproken in afwezigheid van de bestuurder. Van beide bijeenkomsten is een verslag gemaakt. Tevens is voor het eerst een overlegvergadering tussen OR en bestuurder bijgewoond, hetgeen door partijen als zinvol is ervaren. 

Secretariaat
Een raad van commissarissen kan niet functioneren zonder een goed secretariaat. Ook in 2018 is de raad naar volle tevredenheid ondersteund door de bestuurssecretaris mevrouw Westhuis-Scholtens. Jaarlijks vindt een evaluatiegesprek plaats tussen het presidium van de raad en de bestuurssecretaris.

In 2018 heeft de raad zevenmaal vergaderd met de bestuurder. De vergaderingen zijn voorbereid in bijeenkomsten van het presidium van de raad met de bestuurder. Daarnaast heeft de raad van commissarissen in oktober 2018 vergaderd zonder bestuurder. Van deze vergaderingen is een verslag gemaakt. De vergaderingen zijn steeds goed bezocht. 

In 2018 zijn door de raad de volgende besluiten genomen:

De raad van commissarissen bedankt de bestuurder en al zijn medewerkers voor hun grote inzet in 2018, maar bovenal God voor zijn oneindige trouw. 

Namens de raad van commissarissen,

mr. drs. F.C.A. van der Meulen, voorzitter

Bestuursverklaring

Het bestuur verklaart dat Christelijke Woningstichting Patrimonium in 2018 uitsluitend werkzaam is geweest in het belang van de volkshuisvesting, zoals vastgelegd in het Besluit Toegelaten Instellingen Volkshuisvesting (BTIV). Dit volkshuisvestingsverslag en de jaarrekening 2018 zijn door mij vastgesteld en ik verklaar dat alle middelen in het verslagjaar 2018 zijn besteed in het belang van de volkshuisvesting.

Groningen, d.d. 28 mei 2019
 
ing. A. de Vries, 
bestuurder 

Verklaring raad van commissarissen 
De Raad van Commissarissen verklaart hierbij kennis te hebben genomen van de door de bestuurder van Christelijke Woningstichting Patrimonium opgestelde jaarstukken 2018. De raad van commissarissen heeft kennis genomen van de bevindingen van EY en stelt de jaarrekening vast en verleent de bestuurder decharge voor het gevoerde beleid. 

Groningen, d.d. 28 mei 2019
namens de raad van commissarissen 

mr. drs. F.C.A. van der Meulen,
voorzitter Raad van Commissarissen